Монгол Улсын нэг иргэн өдөрт дунджаар 2.6 кг хог хаягдал үүсгэдэг

Бид өдөр тутамдаа идэж байгаа чихрийн цаас, хоолны үлдэгдэл зэрэг маш их хог хаягдал үүсгэдэг билээ. Тэгвэл дэлхий даяар үүсэж байгаа энэ хог хаягдлууд нь хүн төрөлхтний нүүр тулж байгаа хамгийн том асуудлуудын нэг билээ. Энэ нь дэлхийн дулаарал, уур амьгалын өөрчлөлт, усны бохирдол, усны хомсдол, өвчин зовлон, агаарын бохирдол гээд дэлхий даяар тулгамдаад байгаа олон асуудлуудын шалтгаануудын нэг билээ.

Дэлхий даяар жилд 2.1 тэрбум тонн үйлдвэрлэгдэж, үүнээс ердөө 16% буюу ойролцоогоор 340 тонныг л дахин боловсруулж чаддаг гэнэ. Харин далайд хаягддаг хуванцар хогны хэмжээ жилд 8-10 сая тонн байдаг ба 2050 он гэхэд далайд загаснаас их хог хуванцар хаягдалтай болох магадлалтай гэж судлаачид үзэж байгаа аж.

Улс орнуудын жилд үйлдвэрлэгддэг хог хаягдлаас сонирхуулбал:

  • АНУ - Нэг хүнд ноогдох хамгийн их хог үйлдвэрлэдэг улс (жилд 800 кг орчим)
  • Хятад - Хамгийн их хуванцар хог хаягдал гаргадаг улс (жилд 60 сая тонн) болжээ.


Хог хаягдлын асуудал дээр хамгийн сайн ажиллаж байгаа улсуудаас дурдвал:

Швед улс нийт хог хаягдлынхаа 99%-г дахин боловсруулж, аль эсвэл эрчим хүч болгон ашигладаг. Тэгвэл Европын холбооны улсууд хог хаягдлынхаа 45%-г дахин боловсруулдаг. Харин АНУ 35%-г дахин боловсруулж чаддаг бол дэлхийн бусад орнуудын дундаж 16% байна.

Хог хаягдлын хор уршиг:

  • Хогийн цэгээс ялгардаг метан хий нь дэлхийн дулааралд ихээхэн нөлөөлдөг.
  • Хуванцар хог хаягдал далайн амьтдад ноцтой аюул учруулж, жил бүр 1 сая орчим шувуу, 100,000 далайн хөхтөн амьтад үхдэг.
  • Дэлхийн нийт хог хаягдлын 40% нь зохих ёсоор устгагддаггүй буюу шатаагдаж, эсвэл байгальд хаягддаг.
Харин Монгол улсад хог хаягдлын хэмжээ жилээс жилд нэмэгдэж байна. 2021 оны байдлаар улсын хэмжээнд нийт 2.8 сая тонн хатуу хог хаягдал үүссэн байна.
 
Хог хаягдлын бүтэц:
  • Өрхийн хог хаягдал: Нийт хог хаягдлын 54% эзэлж байна.
  • Аж ахуйн нэгж, байгууллагын хог хаягдал: Нийт хог хаягдлын 39.3%
  • Дахин ашиглах, боловсруулах зорилгоор цуглуулсан хог хаягдал: 6.6%
 
Улаанбаатар хотын хог хаягдал:
 
Нийслэл Улаанбаатар хотод жилд 1.4 сая тонн хог хаягдал үүсдэг бөгөөд үүний 30% орчим нь хүнсний хог хаягдал байна.  
 
Дахин боловсруулах боломж:
 
Монгол Улсад үүсэж буй нийт хог хаягдлын 85% нь дахин боловсруулах боломжтой гэж үздэг. Гэвч одоогоор зөвхөн 24% нь дахин боловсруулагдаж байна.  
 
Нэг хүний үүсгэж байгаа хог хаягдал:
 
Монгол Улсын нэг иргэн өдөрт дунджаар 2.6 кг хог хаягдал үүсгэдэг нь дэлхийн дунджаас өндөр үзүүлэлт юм.  
 
Хог хаягдлын менежментийн асуудал:
 
Манай улсад хог хаягдлыг ангилан ялгах, дахин боловсруулах үйл ажиллагаа хангалтгүй байгаа нь байгаль орчинд сөрөг нөлөө үзүүлсээр байна. Иймд иргэд, аж ахуйн нэгжүүд хог хаягдлаа ангилан ялгах, мөн дахин боловсруулах үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцох шаардлагатай байгаа юм.