5.7 ИХ НАЯД ТӨГРӨГИЙГ ХААШАА, ХЭРХЭН ЗАРЦУУЛАХ ВЭ?

Монгол Улсын 2027 оны төсвийн жилд улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний нийт төсөвт өртөг 14.2 их наяд төгрөгт хүрч байна. Үүнээс яг тухайн 2027 онд санхүүжүүлэхээр 5 их наяд 773.8 тэрбум төгрөгийг төлөвлөөд байгаа юм.

Энэхүү санхүүжилтийг төсвийн ерөнхийлөн захирагчдаар задалж харвал нийт төсвийн дийлэнх хэсэг нь дэд бүтэц, боловсрол болон эрчим хүчний салбарт жин дарж байна.

I. Тоон баримтыг хялбарчлан харвал: Төсвийн ерөнхий дүн

Мөнгөн дүнг саяас тэрбум болон их наяд төгрөгт шилжүүлж, төсөвт эзлэх хувиар илэрхийлбэл:

Төсвийн ерөнхийлөн захирагч / Байгууллага Нийт төсөвт өртөг 2027 онд санхүүжих дүн Төсөвт эзлэх хувь
1 Зам, тээврийн сайд 4 их наяд 543.2 тэрбум ₮ 1 их наяд 415.9 тэрбум ₮ 24.52%
2 Боловсролын сайд 2 их наяд 750.1 тэрбум ₮ 1 их наяд 329.4 тэрбум ₮ 23.03%
3 Эрчим хүчний сайд 2 их наяд 030.9 тэрбум ₮ 1 их наяд 056.7 тэрбум ₮ 18.30%
4 Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд 1 их наяд 048.2 тэрбум ₮ 380.7 тэрбум ₮ 6.59%
5 Соёл, спорт, аялал жуулчлал, залуучуудын сайд 1 их наяд 161.0 тэрбум ₮ 343.9 тэрбум ₮ 5.96%
6 Сангийн сайд 357.9 тэрбум ₮ 238.9 тэрбум ₮ 4.14%
7 Эрүүл мэндийн сайд 609.2 тэрбум ₮ 213.8 тэрбум ₮ 3.70%
8 Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд 213.9 тэрбум ₮ 147.4 тэрбум ₮ 2.55%
9 Батлан хамгаалахын сайд 205.3 тэрбум ₮ 136.5 тэрбум ₮ 2.36%
10 Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд 225.8 тэрбум ₮ 98.9 тэрбум ₮ 1.71%
11 Монгол Улсын Шадар сайд 135.8 тэрбум ₮ 64.6 тэрбум ₮ 1.12%
12 Монгол Улсын сайд, ЗГХЭГ-ын дарга 127.4 тэрбум ₮ 61.0 тэрбум ₮ 1.06%
13 Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд 156.6 тэрбум ₮ 60.0 тэрбум ₮ 1.04%
14 Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд 53.3 тэрбум ₮ 45.8 тэрбум ₮ 0.79%
15 Тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд 199.7 тэрбум ₮ 41.4 тэрбум ₮ 0.72%
16 Шүүхийн ерөнхий зөвлөлийн дарга 161.1 тэрбум ₮ 38.1 тэрбум ₮ 0.66%
17 Сонгуулийн ерөнхий хорооны дарга 41.7 тэрбум ₮ 29.2 тэрбум ₮ 0.51%
18 Цахим хөгжил, инновац, харилцаа холбооны сайд 31.7 тэрбум ₮ 18.5 тэрбум ₮ 0.32%
19 Улсын ерөнхий прокурор 72.5 тэрбум ₮ 18.5 тэрбум ₮ 0.32%
20 Монгол Улсын Их Хурлын дарга 7.7 тэрбум ₮ 7.7 тэрбум ₮ 0.13%
21 Хүний эрхийн Үндэсний Комиссын дарга 23.9 тэрбум ₮ 7.2 тэрбум ₮ 0.12%
22 Үндэсний аудитын газар (Ерөнхий аудитор) 6.3 тэрбум ₮ 6.3 тэрбум ₮ 0.11%
23 Гадаад харилцааны сайд 5.9 тэрбум ₮ 5.9 тэрбум ₮ 0.10%
24 Үндсэн хуулийн цэцийн дарга 10.4 тэрбум ₮ 3.1 тэрбум ₮ 0.05%
25 Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгч 2.5 тэрбум ₮ 2.5 тэрбум ₮ 0.04%
26 Авлигатай тэмцэх газрын дарга 1.6 тэрбум ₮ 1.6 тэрбум ₮ 0.03%
27 Монгол Улсын Ерөнхийлөгч 250 сая ₮ 250 сая ₮ 0.004%
- НИЙТ ДҮН 14 их наяд 184 тэрбум ₮ 5 их наяд 773.8 тэрбум ₮ 100.0%

II. Төсвийн 65.8 хувийг захиран зарцуулах "ТОП-3" салбар

2027 оны нийт 5.77 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалтын 3.8 их наяд буюу 65.8%-ийг ердөө 3 сайдын багц дангаараа эзэлж байна.

1. Зам, тээврийн сайд — 1 их наяд 415.9 тэрбум ₮ (Төсвийн 24.52%)

Төсвийн хамгийн том хэсгийг зам тээврийн салбар авч байна. Бүс нутгийн босоо, хэвтээ тэнхлэгийн авто замууд, хилийн боомтуудыг холбосон бүтээн байгуулалт (Баруун-Урт—Бичигт, Чойр—Мандалговь—Арвайхээр зэрэг), аймаг, сумдын холбоос замууд болон орон нутгийн нисэх буудлын шинэчлэлд төвлөрч байна.

2. Боловсролын сайд — 1 их наяд 329.4 тэрбум ₮ (Төсвийн 23.03%)

Улсын төсвийн бараг дөрөвний нэг нь боловсролын бүтээн байгуулалтад хуваарилагджээ. Үүнд:

  • "Ногоон, ухаалаг сургууль" төсөл (дангаараа 240.7 тэрбум ₮)

  • Аймгуудад баригдах олон улсын хөтөлбөртэй төрөлжсөн ахлах сургуулийн дотуур байрууд (15 байршилд 257 орчим тэрбум ₮)

  • Шинэ сургууль, цэцэрлэгүүдийн барилга угсралт багтаж байна.

3. Эрчим хүчний сайд — 1 их наяд 056.7 тэрбум ₮ (Төсвийн 18.30%)

Улс орны эдийн засгийн суурь баазтай холбоотой эрчим хүчний томоохон мега төслүүд энэ багцад багтсан.

  • ДЦС-6 барих төслийн эхний ээлжийн санхүүжилт (400 тэрбум ₮)

  • 10 аймгийн дулааны станцын сүлжээ

  • ДЦС-3-ын шинэчлэл болон өндөр хүчдэлийн цахилгаан дамжуулах шугамууд санхүүжинэ.

III. Дэд бүтэц, нийгмийн салбарын бусад томоохон төсвүүд

  • Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалт (380.7 тэрбум ₮): Бүсүүдийн инженерийн шугам сүлжээ (103.1 тэрбум ₮), төрийн албан хаагчдыг орон сууцжуулах цогц хөтөлбөр (40.4 тэрбум ₮), гэр хорооллын дахин төлөвлөлт болон үерийн далангууд.

  • Соёл, спорт, аялал жуулчлал (343.9 тэрбум ₮): Байгалийн түүхийн музейн барилга угсралт, үзмэр тоноглол, орон нутгийн соёл, спортын цогцолборууд, түүхэн дурсгалт газруудын сэргээн засварлалт.

  • Сангийн яам (238.9 тэрбум ₮): Хилийн боомтуудын шинэчлэл (Ханги, Арцсуурь, Хавирга г.м) болон олон улсын зээл, тусламжийн төслүүдийн Монголын талын санхүүжилт (76 тэрбум ₮).

  • Эрүүл мэнд (213.8 тэрбум ₮): Эс, эд, эрхтэн шилжүүлэн суулгах төв (42.9 тэрбум ₮), эмнэлгийн тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл (50 тэрбум ₮), дүүрэг, сумдын эрүүл мэндийн төвүүдийн барилга.

IV. Дүгнэлт: 2027 оны төсвийн бодлогын гол зураглал

  1. Бүсчилсэн хөгжил ба дэд бүтэц: Зам тээвэр, эрчим хүч, хилийн боомтуудын холболтод хөрөнгө оруулалтын бараг тал хувийг чиглүүлснээр орон нутгийн эдийн засгийн эргэлтийг дэмжих бодлого давамгайлсан байна.

  2. Боловсролын салбарын том давалгаа: Сургууль, цэцэрлэгийн суудал, ор нэмэгдүүлэхээс гадна "Ногоон, ухаалаг сургууль", "Бүсийн төрөлжсөн ахлах сургууль" зэрэг шинэ стандартын томоохон хөрөнгө оруулалтууд төлөвлөгджээ.

  3. Хууль, шүүхийн болон төрийн тусгай байгууллагууд: Шүүх (38.1 тэрбум ₮), Прокурор (18.5 тэрбум ₮), СЕХ (29.2 тэрбум ₮), ХЭҮК (7.2 тэрбум ₮), АТГ (1.6 тэрбум ₮) зэрэг байгууллагууд дэд бүтэц, цахим систем, техник хэрэгслийн хувьд төсвийн 0.03% – 0.6%-ийг тус тус эзэлж байна