УИХ-ын гишүүн Д.Үүрийнтуяа нарын 6 гишүүнээс 2025 оны 6 дугаар сарын 24-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн "Олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг урамшуулах тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай" хуулийн төслийн анхны хэлэлцүүлэг өрнөж байна. Энэхүү хуулийн өөрчлөлт нь Монгол улсын хүн ам зүйн бодлого болон нийгмийн шударга ёсны хүрээнд чухал ач холбогдолтой юм.

Д.Үүрийнтуяа гишүүн “өсгөх” гэдэг ойлголтыг зөвхөн хүүхэд төрсний дараах хугацаагаар хязгаарлах нь өрөөсгөл бөгөөд хүний эрхийн зөрчилтэй асуудал гэдгийг онцолсон юм.

• Эх хүн үрээ 10 сар хэвлийдээ тээж буй нь өөрөө өсгөж буй хэлбэр мөн.

• Хүүхэд нь нэг нас хүрэхээс ганц хоног дутуу байхад эндсэн тохиолдолд тухайн эхийг “хүүхэд өсгөөгүй” гэж үзэн одонгийн тооноос хасах нь ёс зүйд нийцэхгүй байна.

Хуулийн төсөл хэрэгжсэнээр нийгэмд үзүүлэх нөлөөлөл нь асар их байна:

• 27,100 ээж: Шинээр "Эхийн алдар" одон авах боломж бүрдэнэ.

• 10,154 ээж: Хоёрдугаар зэргийн одонгоос Нэгдүгээр зэргийн одон руу зэрэглэлээ ахиулна.

Олон улсын дундаж статистикоор 0-5 насны хүүхдийн эндэгдлийн 28 хувь нь эхээс хамааралтай байдаг ч, үлдсэн хувь нь байгалийн гамшиг, осол, эмнэлгийн алдаа зэрэг эхээс үл хамаарах шалтгаантай байдаг. Гэтэл өнөөдөр хүүхдээ алдсан ээжүүд ямар шалтгаанаар, хэд дэх хүүхдээ алдсан нь тодорхой бус, бүртгэлгүй байгаа нь төрийн зүгээс анхаарах ёстой асуудал юм.

Одонгийн урамшууллыг "халамж" гэхээс илүүтэйгээр "Хүн ам зүйн бодлого" гэж ялгаж салгаж үзэх ёстойг гишүүн санууллаа.

• Халамж нь зорилтот бүлэг рүү чиглэдэг.

• Хүн ам зүйн бодлого нь олон хүүхэд төрүүлэхийг дэмжих, урамшуулах үндсэн зорилготой.

"Үр хүүхдээ алдсан ээжүүдийн хариуцлагыг зөвхөн тэдний буруу мэтээр үүрүүлж, төрийн үнэлэмжээс гадуур үлдээж болохгүй".

Уг хуулийн өөрчлөлтийг улсын төсвийн хуультай уялдуулан 2026 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс хэрэгжүүлж эхлэхээр төлөвлөж байгаа бөгөөд одоогоор хэлэлцүүлгийн шатандаа байна. Энэхүү алхам нь хүүхдээ алдсан хагацал амссан эхчүүдэд үзүүлэх төрийн хамгийн том дэмжлэг, хүний эрхийг дээдэлсэн шийдвэр болох юм.