Монгол Улс жилд 15 мянган тонн бордоог хоёр хөршөөсөө импортолдог. Гэтэл Эмээлтэд байрлах “Protein Mongolia” ясны үйлдвэр нь дотоодын хэрэгцээг бүрэн хангаад зогсохгүй, илүү гарсныг нь экспортод гаргах хүчин чадалтай ажиллаж байна.

Хаягдлаас гаргаж авсан үнэ цэнтэй бүтээгдэхүүнүүд

Тус үйлдвэр нь хаягдал яс болон малын дайвар бүтээгдэхүүнийг Итали технологиор боловсруулж, дараах бүтээгдэхүүнүүдийг зах зээлд нийлүүлж байна:

• Органик бордоо: Газар тариалан, хүнсний ногоо, мод үржүүлгийн салбарт ашигладаг. Цаашид нунтаг бордоог үрлэн хэлбэрт шилжүүлж, экспортод гаргахаар төлөвлөж байна.

• Малын тэжээл: “Түмэн шувуут”, “НВЦ”, “Баян” зэрэг томоохон шувууны аж ахуйнуудыг өндөр шимт тэжээлээр тогтмол хангадаг.

• Ясны тос: 2023 оноос БНСУ руу экспортолж эхэлсэн. Солонгосчууд уг тосоор онгоцны түлш үйлдвэрлэдэг бөгөөд одоогоор 3000 орчим тонныг нийлүүлээд байна.

Үйлдвэрлэлийн хүчин чадал: Хоногт 30-50 тонн яс боловсруулж, 30-35 тонн эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг.

 Хөгжилд саад болж буй хүчин зүйлс

Хэдийгээр асар их нөөц боломж байгаа ч “Protein Mongolia” үйлдвэр одоогоор хүчин чадлынхаа ердөө 30 хувиар ажиллаж байна. Үүнд дараах хүчин зүйлс нөлөөлж байна:

1. Төрийн дэмжлэг ба борлуулалт: Дотоодын үйлдвэрээ дэмжихийн оронд импортын бордоог газар тариалангийн салбарт нийлүүлж байгаа нь борлуулалтад сөргөөр нөлөөлж байна.

2. Экспортын хориг саад: Малын гаралтай бүтээгдэхүүний эрүүл ахуй, халдвар хамгааллын олон улсын баталгаажуулалт дутмаг байгаа нь ОХУ, БНХАУ-ын том зах зээлд нэвтрэхэд чөдөр болж байна.

3. Хүнд суртал: Зөвшөөрөл, бичиг цаасны олон шат дамжлага нь хувийн хэвшлийнхэнд дэмжлэг биш дарамт болж байгааг үйлдвэрийн удирдлагууд онцоллоо.

🤝 Төрөөс үзүүлэх дэмжлэг: "Цагаан алт" хөтөлбөр

ХХААХҮ-ийн сайд Ц.Идэрбат үйлдвэрийн үйл ажиллагаатай биечлэн танилцаж, үндэсний үйлдвэрлэгчдээ дэмжихээ илэрхийллээ. Салбарын яамны зүгээс дараах арга хэмжээг авахаар төлөвлөж байна:

• Экспортыг дэмжих: Евразийн худалдааны хэлэлцээрийн хүрээнд малын гаралтай бүтээгдэхүүний экспортыг нэмэгдүүлэх ажлын хэсгүүдийг ажиллуулна.

• Хөтөлбөрт хамруулах: Ясны үйлдвэрийг Ерөнхийлөгчийн санаачилсан “Цагаан алт” хөтөлбөрт хамруулж, санхүү болон бодлогын дэмжлэг үзүүлэх боломжийг судлахаар болов.

• Агуулахын нөөц: Экспортыг нэмэгдүүлэх зорилгоор барьсан 2500 тоннын багтаамжтай агуулахыг үр ашигтай ашиглахад төр бодлогоор дэмжинэ.

Малын ясыг хаягдал биш, эдийн засгийн эргэлтэд орсон "үнэ цэнтэй түүхий эд" болгох нь малчдын орлогыг нэмэгдүүлэхээс гадна байгаль орчинд ээлтэй, импортыг орлох томоохон алхам юм. Үндэсний үйлдвэрлэгчид экспортлогч болж байж улс орны эдийн засаг тэлнэ.