УИХ-ын гишүүн С.Цэнгүүн Төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн үзэл баримтлалыг УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд танилцууллаа. Энэхүү хуулийн төсөл нь төсвийн сахилга бат, ил тод байдлыг хангах, төсвийн зардлын тооцооллыг олон нийтэд нээлттэй болгох чиглэлээр санаачлан боловсруулагдсан байна.

УИХ-ын гишүүн С.Цэнгүүн хуулийн төслийн үзэл баримтлалыг танилцуулахдаа дараах гол асуудлуудыг онцоллоо:

Төсвийн өсөлт ба бодит үр дүнгийн зөрүү

• Улсын төсвийн урсгал зардал 2020 онд 10 их наяд төгрөг байсан бол 2025 онд 24 их наяд төгрөгт хүрч, бараг 2 дахин өссөн байна.

• Төсвийн зардал хоёр дахин өссөн ч төрийн үйлчилгээний болон иргэдийн амьдралын чанар төдий хэмжээгээр сайжирсан уу гэдэгт бодит дүгнэлт хийх шаардлагатайг санууллаа.

• 2024 оны төсөвт туссан хөрөнгө оруулалтын 1049 төслийн 52% нь он дамжин хэрэгжих төсөл байсан бөгөөд орон нутагт шилжүүлсэн хөрөнгө оруулалтын 81% нь улсын хөгжлийн төлөвлөгөөтэй нийцээгүй байжээ.

Хуулийн төслийн үндсэн 3 чиглэл

1. Хөрөнгө оруулалтын шийдвэрийг үндэслэлтэй, хянах боломжтой болгох:

   • Төсөл, арга хэмжээг эдийн засгийн үр ашиг, нийгмийн ач холбогдол, бэлэн байдлын шалгуурт үндэслэн нэгдсэн оноо, эрэмбийн дагуу сонгодог болно.

   • Тухайн төсөл яагаад сонгогдсон, ямар шалгуураар үнэлэгдсэнийг олон нийт хянах боломж бүрдэнэ.

2. Урсгал зардал, тооцооллыг нарийвчлан ил тод болгох:

   • Урсгал зардлын нэр, төрөл, зориулалт, нэгж тоо хэмжээ, нэгдсэн дүн болон хүлээгдэж буй үр дүнг нарийвчлан мэдээлэх зохицуулалтыг тусгасан.

   • Үндэсний аюулгүй байдал, төрийн нуцтай холбоотой мэдээллийг хуульд заасан хүрээнд хамгаална.

3. Төсөв боловсруулахад иргэдийн оролцоог бодитой болгох:

   • Олон улсын судалгаагаар Монгол Улс төсвийн нээлттэй байдлын иргэдийн оролцооны үзүүлэлтээр 100 онооноос 35 оноо авсан байна.

   • Иргэдээс авсан саналыг хэрхэн шийдвэрлэсэн тайлбарыг заавал нээлттэй мэдээлдэг тогтолцоонд шилжинэ.

Төсвийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөлд нийт 24 хэсэг, заалтыг хамруулсан бөгөөд олон нийт, төрийн болон төрийн бус байгууллагаас ирүүлсэн 69 саналыг судалан тусгажээ.